Công ty TNHH Thương mại Cường Phương - Khó khăn ngành dệt may năm 2009: "Chờ được vạ, má đã... sưng”!

Bạn đang ở :Trang chủ

Khó khăn ngành dệt may năm 2009: "Chờ được vạ, má đã... sưng”!

Người viết: Như Quỳnh
Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO đã được 2 năm. Dệt may là một trong những ngành được coi là mũi nhọn và chịu nhiều tác động sau sự kiện này. Nếu như trong khoảng thời gian đầu năm 2008, ngành dệt may đã đạt được những bước tăng trưởng khá mạnh thì cuối năm 2008, đầu năm 2009, dệt may Việt Nam đang đứng trước rất nhiều những khó khăn, thách thức mà nếu không có những hướng giải quyết kịp thời thì những hệ lụy của nó là không thể lường trước. Á quân” xuất khẩu gặp nguy? Theo Tổng cục Hải quan, tính đến cuối năm 2007, riêng ngành dệt may Việt Nam có khoảng hơn 2.000 doanh nghiệp với trên 2 triệu lao động. Kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 7, 8 tỷ USD, tăng gấp 2, 2 lần so với năm 2004 và xếp thứ 9 trong các nước xuất khẩu ngành hàng may mặc trên thế giới. Năm 2008 mục tiêu kim ngạch xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam đặt ra là 9, 5 tỷ USD (trong đó, 9 tháng đầu năm đã đạt 6, 8 tỷ USD). Dự báo kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may đến năm 2010 sẽ đạt 10 - 12 tỷ USD. Nhóm da giày năm 2010 sẽ xuất khẩu 720 triệu đôi giầy và 250 triệu sản phẩm da khác. Đến thời điểm đó, dệt may Việt Nam sẽ sử dụng khoảng 50% nguồn nguyên phụ liệu nội địa và đến năm 2020 sẽ nâng tỷ lệ nội địa hóa nguồn nguyên phụ liệu lên 75% và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 20 - 22 tỷ USD.Niềm vui là vậy, nhưng theo ông Đỗ Văn Chiến, Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại, Bộ Công Thương: Tuy đã hội nhập được gần 2 năm nhưng chúng ta vẫn chưa nhận thức hết những thách thức, áp lực cạnh tranh khi hội nhập, dẫn đến việc thiếu chuẩn bị, thiếu phương án đối phó khi sản xuất kinh doanh khó khăn do phải cạnh tranh với hàng ngoại và mức thuế nhập khẩu dệt may đã giảm 2/3 xuống còn 5 20%. Đặc biệt ngày 1.1.2009, Việt Nam mở cửa thị trường bán lẻ cho các doanh nghiệp nước ngoài thì sức ép cạnh tranh sẽ lớn hơn.Cũng theo ông Chiến thì nhiều doanh nghiệp trong ngành là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, năng lực cạnh tranh hạn chế. Trong khi đó, ngành phụ trợ lại kém phát triển, 70% nguyên phụ liệu trong ngành phải nhập khẩu từ nước ngoài dẫn đến giá trị gia tăng không cao, thiếu linh hoạt và hạn chế khả năng đáp ứng nhanh. May xuất khẩu phần nhiều vẫn theo phương thức gia công, thiết kế mẫu mốt chưa phát triển, nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được thương hiệu, hiệu quả sản xuất thấp.Trong khi đó, đứng trên góc độ trực tiếp tác động hơn, bà Nguyễn Thị Hồng Tín, Trưởng ban Nghiên cứu Xúc tiến Thị trường, Tập đoàn Dệt may Việt Nam nhấn mạnh: Khó khăn lớn nhất với các doanh nghiệp hiện nay là cơ chế của Hoa Kỳ giám sát hàng dệt may nhập khẩu từ Việt Nam và nguy cơ tự khởi kiện điều tra chống bán phá giá. Mặc dù Chính phủ, các bộ ngành và Hiệp hội đã kiên quyết đấu tranh chống lại cơ chế này và thường xuyên tiếp xúc, giải thích, vận động để các khách hàng Hoa Kỳ yên tâm đặt hàng tại Việt Nam nhưng Macy, Hagel vẫn rút toàn bộ đơn hàng tại Việt Nam để chuyển sang nước khác. Sức ép này còn làm cho nhiều công ty Việt Nam, công ty nước ngoài không dám đầu tư vào ngành dệt may nữa do sợ rủi ro. Ngoài ra, các doanh nghiệp trong ngành đã phải bỏ ra nhiều chi phí thuê vận động hành lang, thuê các công ty luật để đối phó với cơ chế chống bán phá giá của Hoa Kỳ. Nên nhớ, hiện nay Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm 57% thị phần xuất khẩu. Doanh nghiệp kêu khó... Trong hội thảo rất nhiều doanh nghiệp cho rằng, trong thời điểm hiện nay, các ngành nghề phát triển với tốc độ chóng mặt dẫn đến nhu cầu sử dụng lao động tăng cao, một số dự án lớn của Nhật, Mỹ thu hút tới 5.000 - 6.000 công nhân, với điều kiện làm việc là đồng lương hậu hĩnh. Trong khi đó, ngành may mặc lại là một ngành cần rất nhiều lao động với mức lương làm gia công không lấy gì làm cao lắm thì chỉ với một đến hai dự án lớn như vậy cũng đủ giết chết hàng loạt doanh nghiệp may nếu như chủ các doanh nghiệp không có những biện pháp cải tiến chất lượng, nâng cao năng suất và tăng lương cho người lao động. Ví dụ điển hình là sau Tết âm lịch năm 2008 hàng loạt các doanh nghiệp may bị chao đảo vì thiếu lao động, thậm chí một số nhà máy phải đóng cửa hoàn toàn là một bài toán khá nan giải cho doanh nghiệp hiện nay. ông Phí Ngọc Trịnh, Giám đốc Công ty Cổ phần May Hồ Gươm cho rằng: Thủ tục hải quan vẫn cần có sự can thiệp từ góc độ nhà nước để tạo thông thoáng cho doanh nghiệp trong vấn đề làm thủ tục hải quan, vấn đề kiểm tra sau thông quan đang là một vấn đề đau đầu với không ít doanh nghiệp dệt may. ông Trịnh cũng đặt ra câu hỏi là tại sao cơ quan hải quan không kiểm tra cẩn thận ngay từ đầu? Vấn đề về cơ sở hạ tầng cảng biển, bến bãi cũng là một vấn đề được đặt ra, giám đốc một doanh nghiệp tâm sự, giữa năm 2007 nhiều lô hàng về cảng chùa Vẽ, thủ tục hải quan đã xong hết nhưng không thể lấy hàng về được vì chỉ có một chiếc gắp cont (con cẩu) nên không thể làm việc kịp được, có nhiều lô hàng chúng tôi phải để ở cảng hơn nửa tháng mới lấy về được. Loay hoay tìm lối thoát! Để giải quyết những khó khăn của ngành nói chung cũng như các doanh nghiệp dệt may nói riêng theo ông Phan Chí Dũng, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ, Bộ Công Thương thì: trên góc độ nhà nước nếu trước đây có thể có những biện pháp hỗ trợ trực tiếp của nhà nước thì khi chúng ta đã vào WTO thì những hỗ trợ đó sẽ không còn nữa. Nhưng bù lại, nhà nước sẽ hỗ trợ theo những chiến lược phát triển ngành dệt may mà cụ thể là Chính phủ đã phê duyệt chiến lược ngành dệt may đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 với việc tập trung vào ba lĩnh vực chính: Nguyên phụ liệu, thiết kế và phát triển thị trường. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hồng Tín thì lại cho rằng: Vấn đề giải quyết trong thời điểm hiện tại là các doanh nghiệp phải tự tranh bị cho mình những kiến thức chống bán phá giá, tìm hiểu kỹ lưỡng luật pháp Hoa Kỳ để tránh được những vụ kiện có thể xảy ra. Được biết, các quy định từ phía Hoa Kỳ hiện nay là quá cao đối với các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nên chăng chúng ta cũng phải nhìn những kinh nghiệm thực tế của 2 ngành có sản phẩm xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ là thủy sản và da giày bị khởi kiện bán phá giá để ngành dệt may có thể tìm hiểu các bài học rút ra. Theo nhiều chuyên gia tại cuộc hội thảo thì chốt lại là chúng ta cần tăng cường hơn nữa đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực có chất lượng cao về quản lý, kỹ thuật công nghệ, thiết kế thời trang. Bên cạnh đó cần phải xây dựng quan hệ lao động hài hòa giữa người sử dụng lao động với người lao động. Chăm lo cải thiện đời sống cho người lao động. Và cái quan trọng nhất là cần phải hợp tác chặt chẽ với các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp, các hiệp hội, các nhà nhập khẩu, bán lẻ, các đối tác Hoa Kỳ kiên quyết đấu tranh chống lại cơ chế giám sát nhập khẩu và chống bán phá giá của Hoa Kỳ hoặc giảm thiểu tác động của cơ chế này đối với ngành. Đồng thời cũng tăng cường vận động để Hoa Kỳ không áp dụng các chính sách gây phương hại đến xuất khẩu dệt may Việt Nam vào Hoa Kỳ.
Cập nhật ( 08/08/2009 )